Toerisme en recreatie
Weert positioneert zich als een aantrekkelijke en vitale centrumgemeente binnen een krachtige, groene regio. Toerisme en recreatie dragen bij aan de lokale economie, de leefbaarheid en het vestigingsklimaat. Tegelijk veranderen de wensen van bezoekers: er is steeds meer vraag naar kwaliteit, beleving, duurzaamheid en verbinding met natuur en landschap.
De ligging van Weert in en nabij het grensoverschrijdende UNESCO Mens- en Biosfeergebied KempenBroek biedt kansen om ons bovenregionaal en internationaal sterker te profileren. Samen met partners vergroten we de zichtbaarheid, herkenbaarheid en beleefbaarheid van dit gebied. Dat doen we onder meer door recreatieve netwerken te versterken — wandel-, fiets- en ruiterroutes — en stad en buitengebied beter met elkaar te verbinden. Verduurzaming is daarnaast een belangrijke opgave binnen de recreatieve sector, op het gebied van energie, circulariteit, mobiliteit en landschappelijke inpassing.
Groenbeheer en onderhoud
De kwaliteit van het groen en de bomen in de stedelijke omgeving staat onder druk. Dat komt door klimaatextremen zoals verdroging en wateroverlast, door toenemende ruimtedruk, door veroudering van de inrichting, door toenemende plagen en ziektes bij bomen en planten, en door milieueffecten. Klimaatverandering leidt bovendien tot langdurige droogte, hevige neerslag en hittestress, wat de groeiomstandigheden en de levensduur van beplanting beïnvloedt.
Binnen 'Programma GroenBlauw' zetten we in op duurzaam en adaptief beheer van het groenareaal, gericht op het realiseren en behouden van het vastgestelde kwaliteits- en onderhoudsniveau, dat bijdraagt aan biodiversiteit, niet aan overlast. Om dat niveau te halen, hebben we de conditie en kwaliteit van de groenvoorzieningen in beeld gebracht. Op basis daarvan werken we wijkgericht en planmatig aan het vervangen, versterken en opwaarderen van het groen, waarbij we steeds afwegen tussen behoud, vervanging en herinrichting.
Onderhoud en vervanging van groen en bomen koppelen we zoveel mogelijk aan andere opgaven, zoals rioolvervanging, klimaatadaptatie, waterbeheer en herinrichting van de openbare ruimte. Zo benutten we investeringen optimaal en werken we aan een duurzaam groen en bomenbeheer.
Klimaatbewust
De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder en urgenter. Ook in Weert hebben we te maken met langere periodes van droogte, intensievere neerslag en toenemende hittestress. Dat vraagt om een structurele, gebiedsgerichte aanpak om de leefomgeving klimaatbestendig en veerkrachtig in te richten.
Bij ruimtelijke ontwikkelingen — nieuwe woonwijken, herstructureringen en grootschalige renovaties — richten we de openbare ruimte klimaatadaptief in. We vergroten de ruimte voor groen en water, versterken de bodem en realiseren voorzieningen voor waterberging en infiltratie. Zo beperken we hittestress, voorkomen we wateroverlast en vergroten we de weerbaarheid tegen droogte.
Daarnaast ligt er een opgave op het gebied van waterkwaliteit, mede in het kader van de Kaderrichtlijn Water. We treffen maatregelen om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren en vervuiling te verminderen, in samenhang met andere ruimtelijke en ecologische opgaven. Bewustwording en gedragsverandering zijn essentieel om de klimaatopgave te realiseren; daarom blijven we inzetten op educatie en communicatie. Het Natuur- en Milieueducatie Centrum (NMC) draagt bij aan educatie, bewustwording en betrokkenheid rond klimaat, natuur en duurzaamheid en vormt daarmee een belangrijke aanvulling op het reguliere onderwijs.
Programma GroenBlauw
Een robuuste en samenhangende groen- en waterstructuur is de basis voor een gezonde, klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving. Groen en water dragen bij aan biodiversiteit, verkoeling, waterberging en het welzijn van inwoners. Tegelijk staan de kwaliteit en beschikbaarheid van groen onder druk door ruimteclaims vanuit de ontwikkelopgave woningbouw, infrastructuur, parkeren en evenementen. Binnen 'Programma GroenBlauw' versterken en breiden we daarom groen- en blauwstructuren uit, met nadrukkelijk ruimte voor bomen, beplanting en water.
Een hoogwaardige en gevarieerde inrichting van de openbare ruimte stimuleert bewegen, ontmoeting en verblijfskwaliteit. Dat draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid van inwoners, versterkt de sociale cohesie en maakt Weert aantrekkelijker voor bezoekers en toeristen. We koppelen maatregelen daarom aan geplande werkzaamheden zoals rioolvervanging, herinrichting en stedelijke ontwikkeling, zodat we kansen efficiënt benutten en verbeteringen in samenhang realiseren.
Gezonde leefomgeving
Op het gebied van geluid spelen de komende jaren verschillende opgaven, mede door de invoering van de Omgevingswet. We stellen de basisgeluidemissie (BGE) vast voor gemeentelijke wegen met meer dan 2.500 motorvoertuigen per etmaal. Dat doen we samen met andere Limburgse gemeenten, waarbij het geactualiseerde verkeersmodel Limburg — gereed begin 2027 — de basis vormt voor de geluidberekeningen. De BGE wordt uiterlijk in 2028 opgenomen in het geluidregister en daarna elke vijf jaar gemonitord.
Voor de sanering van wegverkeerslawaai zijn voor vier projecten saneringsprogramma's vastgesteld en subsidies verleend voor onderzoek en maatregelen. Over de overige vier projecten volgt in 2027 besluitvorming.
Onder de Omgevingswet worden geluid en bodem opgenomen in het omgevingsplan. We volgen daarvoor geluid- en bodemregels binnen de kaders van het Rijk op. Tot die tijd gelden voor beide de rijksregels uit de bruidsschat. Voor bodem hebben we nu een regionale nota 'Bodembeheer met bodemkwaliteitskaart'. Het streven is dit ook in de toekomst regionaal op te pakken, waarover verkennende gesprekken gaan plaatsvinden.
Externe veiligheid is geborgd via het omgevingsplan en landelijke regelgeving, gebaseerd op normen voor plaatsgebonden risico en de verantwoording van het groepsrisico. Bij ruimtelijke ontwikkelingen brengen we de risico's van bedrijven, transport van gevaarlijke stoffen en buisleidingen structureel in beeld en toetsen we die, met advies van de Veiligheidsregio en met aandacht voor zelfredzaamheid en bestrijdbaarheid. De focus ligt op het voorkomen van nieuwe risicosituaties door veiligheidsafstanden te hanteren en kwetsbare functies zoals woningen en maatschappelijke voorzieningen zorgvuldig te positioneren. Deze aanpak is vooral toetsend van aard en gebaseerd op sectorale regelgeving. Ook hier verkennen we of het beleid regionaal kan worden afgestemd.
Weert heeft het 'Schone Lucht Akkoord' ondertekend en streeft naar de WHO-advieswaarden uit 2005 in 2030. We volgen de ontwikkelingen van de instructieregels van het Rijk op die in 2027 vastgesteld worden.
Biodiversiteit
Biodiversiteit staat onder druk, landelijk en lokaal. Daarnaast zien we steeds vaker invasieve exoten opduiken. Ook in Weert zien we dat verlies van leefgebieden, verstedelijking, klimaatverandering met toename van invasieve exoten en stikstofbelasting invloed hebben op de soortenrijkdom. Binnen 'Programma GroenBlauw' werken we aan structureel herstel en versterking van biodiversiteit, in het stedelijk gebied én in het buitengebied. Groen en water zijn daarbij de dragers voor ecologische verbindingen en veerkrachtige ecosystemen. Met een integrale aanpak bij ruimtelijke ontwikkelingen, herinrichting en beheer vergroten we de ecologische kwaliteit en de samenhang van leefgebieden.
Een belangrijk instrument is het soortenmanagementplan (SMP). Daarmee creëren we een juridisch en praktisch kader om gebouwafhankelijke soorten, zoals vleermuizen en gierzwaluwen, te beschermen en bieden we tegelijk ruimte aan de energietransitie — isolatie en renovatie — en aan stedelijke ontwikkeling. Dat voorkomt vertraging en maakt een gebiedsgerichte aanpak van soortenbescherming mogelijk. Daarnaast stimuleren we initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners die bijdragen aan biodiversiteitsherstel, zoals het vergroenen van tuinen, bedrijventerreinen en schoolpleinen. De opgaven voor biodiversiteit koppelen we nadrukkelijk aan klimaatadaptatie en waterbeheer.
Programma buitengebied
Het buitengebied van Weert bevindt zich in een ingrijpende en langdurige transitie. Ontwikkelingen rond natuurherstel, waterbeheer, stikstofreductie en strengere eisen aan bodem, lucht en biodiversiteit leiden tot structurele veranderingen in het gebruik en de inrichting van het landelijk gebied. Die opgaven vragen om een integrale en toekomstgerichte benadering.
De agrarische sector, van oudsher de economische drager van het buitengebied, is sterk in beweging. Sommige bedrijven beëindigen hun huidige activiteiten, schakelen om of intensiveren binnen de geldende kaders. Dat verandert grondgebruik, schaal en productiewijze. Het buitengebied staat als gevolg van Rijks- en provinciale opgaven, zoals stikstof, water en klimaat en natuurherstel, voor een grote transitie. Bij deze ontwikkelingen zoeken we steeds de goede balans tussen deze opgaven en de agrarische bedrijfsvoering.
De transitie heeft niet alleen ruimtelijke, maar ook economische en sociale gevolgen. De vitaliteit en leefbaarheid van het buitengebied en de dorpen staan onder druk door veranderingen in werkgelegenheid, bedrijfsstructuren en voorzieningen. Tegelijk ontstaan er kansen voor nieuwe economische dragers en vormen van ondernemerschap.
De ontwikkelingen rond NOVEX De Peel, het Limburgs Offensief Stikstof (LOS) en de mogelijke uitbreidingen van Defensie hebben grote invloed op de toekomst van het buitengebied. Deze opgaven raken natuur, landbouw, waterbeheer, energie, woningbouw en economie. Weert kiest daarom voor een integrale benadering, waarin de verschillende belangen en ruimteclaims in samenhang worden afgewogen en vertaald naar concrete uitvoeringsprogramma's.
De kamerbrief met het maatregelpakket voor stikstof is nog een beleidsvoornemen en vraagt verdere uitwerking door Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en gebiedspartijen. De precieze gevolgen voor Weert zijn daarom nog niet vast te stellen. Rond NOVEX werken Rijk en regio de overeengekomen contouren van een meerjarige pakketfinanciering voor leefbaarheid en economie in De Peel verder uit in een geactualiseerde Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda; welke projecten dat voor Weert oplevert, is nog ongewis.
Weert ligt strategisch in een regio waar economische ontwikkelingen elkaar versterken. Invloeden vanuit Brainport, Greenport en de bredere grensoverschrijdende economie bieden kansen op het gebied van hightech maakindustrie, circulaire en biobased economie, food en agrotech en logistiek. Die ontwikkelingen brengen nieuwe ruimteclaims met zich mee, net als opgaven rond duurzame opwek, mobiliteit en klimaatadaptatie. Onze aanpak is gebiedsgericht en integraal: samen met agrariërs, ondernemers, inwoners, terreinbeheerders en overheden werken we aan maatwerkoplossingen die recht doen aan de diversiteit van het buitengebied en die natuur, water, economie en leefbaarheid met elkaar verbinden.